Gerst is een van de oudste landbouwgewassen ter wereld en wordt al duizenden jaren verbouwd. Ook vandaag de dag speelt gerst nog steeds een belangrijke rol binnen de landbouw. Het gewas wordt gebruikt voor de productie van bier, whisky, brood, ontbijtproducten en veevoer. Daarnaast wordt gerst ook in Nederland op grote schaal geteeld en behoort het tot de belangrijkste graangewassen.
In dit artikel lees je wat gerst is, hoe je de plant herkent, welke soorten er zijn en waar gerst allemaal voor wordt gebruikt.
Wat is gerst?
Gerst (Hordeum vulgare) is een graangewas uit de grassenfamilie (Poaceae). Het wordt geteeld vanwege de eetbare korrels die na de oogst kunnen worden verwerkt tot uiteenlopende producten.
Gerst behoort, samen met tarwe, haver, rogge en spelt, tot de bekendste graangewassen. Het gewas groeit relatief snel, is goed bestand tegen verschillende weersomstandigheden en wordt wereldwijd verbouwd.
Al duizenden jaren vormt gerst een belangrijk onderdeel van de voedselvoorziening. Tegenwoordig wordt een groot deel van de oogst gebruikt voor veevoer en de productie van mout voor bier en whisky.
Hoe ziet gerst eruit?
Een gerstplant bestaat uit een lange groene stengel met smalle bladeren en een aar aan de bovenkant. In deze aar ontwikkelen zich de gerstekorrels.
Kenmerkend voor gerst zijn de lange kafnaalden die uit de aar steken. Hierdoor is gerst vaak eenvoudig te onderscheiden van andere graangewassen zoals tarwe.
Tijdens de zomer kleuren de aren van groen naar goudgeel, waarna het gewas klaar is om geoogst te worden.
Gerstekorrels
De gerstekorrel is het deel van de plant dat na de oogst wordt verwerkt. Afhankelijk van de toepassing kunnen de korrels worden gepeld, gemout, geplet of vermalen tot meel.
Van gerstekorrels worden onder andere gemaakt:
- gerstmeel;
- parelgerst;
- gepelde gerst;
- gerstemout;
- veevoer.
Dankzij deze veelzijdigheid wordt vrijwel iedere geoogste gerstekorrel benut.
Welke soorten gerst zijn er?
Er bestaan verschillende soorten gerst. Binnen de Nederlandse landbouw worden vooral twee hoofdtypen verbouwd.
Wintergerst
Wintergerst wordt in het najaar gezaaid en overwintert op het land. Hierdoor kan het gewas al vroeg in de zomer worden geoogst en levert het vaak een hoge opbrengst op.
Zomergerst
Zomergerst wordt in het voorjaar gezaaid en later in het jaar geoogst. Deze soort wordt veel gebruikt voor de productie van mout voor bier, omdat de korrels hiervoor zeer geschikt zijn.
Naast deze hoofdsoorten bestaan er ook tweerijige en zesrijige gerst, die vooral verschillen in de manier waarop de korrels aan de aar groeien.
Gerst verbouwen
Gerst is een relatief eenvoudig gewas om te verbouwen. Het groeit op verschillende grondsoorten, al geven goed doorlatende klei- en zavelgronden meestal de hoogste opbrengsten.
Bij de teelt spelen verschillende factoren een belangrijke rol, zoals:
- het juiste zaaimoment;
- de bodemkwaliteit;
- bemesting;
- weersomstandigheden;
- het oogstmoment.
Binnen deze kennisbank lees je binnenkort uitgebreide artikelen over gerst zaaien, gerst verbouwen en gerst oogsten.
Waar wordt gerst voor gebruikt?
Gerst kent verrassend veel toepassingen en wordt zowel voor menselijke consumptie als voor diervoeding gebruikt.
Belangrijke toepassingen zijn:
- bier;
- whisky;
- brood;
- ontbijtproducten;
- gerstmeel;
- parelgerst;
- veevoer;
- mout.
Door deze veelzijdigheid behoort gerst wereldwijd tot de belangrijkste landbouwgewassen.
Is gerst gezond?
Gerst bevat veel voedingsstoffen en past goed binnen een gevarieerd voedingspatroon. De korrels zijn rijk aan voedingsvezels en bevatten daarnaast vitamines, mineralen en plantaardige eiwitten.
Vooral producten zoals parelgerst en volkoren gerst bevatten veel vezels, waardoor ze langdurig een verzadigd gevoel geven.
Binnenkort lees je meer in onze artikelen Is gerst gezond? en Is gerst glutenvrij?
Soorten gerstproducten
Na de oogst kan gerst op verschillende manieren worden verwerkt. Hierdoor ontstaan diverse producten die ieder hun eigen toepassingen hebben.
Veel voorkomende producten zijn:
- gepelde gerst;
- parelgerst;
- geplette gerst;
- gerstmeel;
- gerstemout.
Deze producten worden gebruikt in de keuken, bakkerij, brouwerij en diervoederindustrie.
Gerst in Nederland
Gerst wordt in verschillende delen van Nederland verbouwd. Vooral op de vruchtbare akkerbouwgronden in Flevoland, Groningen, Zeeland en Noord-Holland komt het gewas veel voor.
Hoewel tarwe het grootste graangewas van Nederland is, neemt ook gerst een belangrijke plaats in. Een aanzienlijk deel van de Nederlandse gerstoogst wordt verwerkt tot mout voor de bierindustrie of gebruikt als veevoer.
Waarom is gerst belangrijk?
Gerst is veel meer dan alleen een graangewas voor bier. Het levert een belangrijke bijdrage aan de voedselproductie, de diervoedersector en de brouwindustrie. Bovendien is het een relatief sterk gewas dat zich goed laat verbouwen onder verschillende omstandigheden.
Doordat gerst al duizenden jaren wordt geteeld, heeft het een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van landbouw en voedselvoorziening. Ook vandaag de dag blijft het een onmisbaar gewas binnen de Nederlandse en internationale akkerbouw.
Veelgestelde vragen
Is gerst een graan?
Ja. Gerst behoort tot de graangewassen en maakt deel uit van de grassenfamilie.
Waar groeit gerst?
Gerst groeit op verschillende grondsoorten, maar doet het vooral goed op vruchtbare klei- en zavelgronden in een gematigd klimaat.
Is gerst hetzelfde als tarwe?
Nee. Hoewel beide graangewassen zijn, verschillen ze in uiterlijk, eigenschappen en toepassingen. Gerst wordt bijvoorbeeld veel gebruikt voor mout en bier, terwijl tarwe vooral wordt verwerkt tot brood en meel.
Waar wordt gerst voor gebruikt?
Gerst wordt onder andere gebruikt voor bier, whisky, brood, ontbijtproducten, gerstmeel, parelgerst en veevoer.
Gerst is een veelzijdig graangewas
Gerst behoort al duizenden jaren tot de belangrijkste landbouwgewassen ter wereld. Het wordt gebruikt voor voedsel, bier, mout en diervoeding en speelt ook binnen de Nederlandse akkerbouw een belangrijke rol. In de artikelen binnen deze kennisbank ontdek je meer over de verschillende soorten gerst, de teelt, toepassingen en de verwerking van dit veelzijdige graangewas.