Na het zaaien en een groeiperiode van enkele maanden is gerst uiteindelijk klaar voor de oogst. Gerst wordt in Nederland meestal in de zomer geoogst, maar het precieze moment verschilt tussen wintergerst en zomergerst. Ook het weer en het uiteindelijke gebruik van de graankorrels spelen een rol.
In dit artikel lees je wanneer gerst wordt geoogst, hoe je ziet dat het gewas rijp is en wat er na de oogst met de gerst gebeurt.
Wanneer wordt gerst geoogst?
De oogstperiode van gerst loopt grofweg van juni tot augustus. Wintergerst is doorgaans eerder rijp dan zomergerst.
Globaal kun je uitgaan van:
- wintergerst: vaak vanaf eind juni of in juli;
- zomergerst: meestal in juli of augustus.
Dit zijn geen vaste oogstdata. Een warm en droog voorjaar kan ervoor zorgen dat het gewas eerder afrijpt, terwijl een koeler of natter groeiseizoen de oogst kan vertragen.
Ook de omstandigheden tijdens de oogst zelf zijn belangrijk. Een droge periode is gunstig, omdat de korrels dan met een lager vochtgehalte van het land kunnen worden gehaald.
Hoe weet je wanneer gerst rijp is?
Naarmate gerst rijper wordt, verandert het uiterlijk van het gewas duidelijk. De groene kleur verdwijnt langzaam en zowel de halmen als aren worden geel tot goudgeel. De korrels in de aren worden tegelijkertijd harder en droger.
Voor een akkerbouwer is vooral het vochtgehalte van de korrel belangrijk. Gerst die nog te vochtig is, kan na de oogst minder goed worden opgeslagen en moet mogelijk eerst verder worden gedroogd.
Het uiterlijk van het gewas geeft dus een goede eerste indicatie, maar bij professionele teelt wordt niet uitsluitend naar de kleur van de aren gekeken.
Verschil tussen wintergerst en zomergerst oogsten
Wintergerst wordt in het najaar gezaaid en heeft daardoor in het voorjaar al een voorsprong. Het gewas komt na de winter opnieuw in groei en is doorgaans eerder rijp dan zomergerst.
Zomergerst wordt pas in het vroege voorjaar ingezaaid. Daardoor vindt de oogst meestal enkele weken later plaats.
Wil je weten wanneer beide soorten de grond in gaan? Lees dan ook Gerst zaaien: wanneer en hoe zaai je gerst?. Daar leggen we het verschil tussen het zaaien van zomergerst en wintergerst verder uit.
Hoe wordt gerst geoogst?
Op Nederlandse akkerbouwbedrijven wordt gerst doorgaans met een maaidorser geoogst. Deze landbouwmachine voert tijdens één werkgang verschillende handelingen uit.
De plant wordt afgesneden, waarna de graankorrels uit de aren worden gedorst. Vervolgens worden de korrels zoveel mogelijk gescheiden van het overige plantenmateriaal. De gerstkorrels worden in de graantank van de maaidorser verzameld en kunnen daarna worden overgeladen in bijvoorbeeld een aanhanger.
Hierdoor kan in relatief korte tijd een groot perceel worden geoogst.
Wat gebeurt er met het stro?
Na het dorsen blijven de droge stengels van de gerst achter. Dit noemen we gerstestro.
Afhankelijk van het landbouwbedrijf en het uiteindelijke gebruik kan het stro worden verhakseld en op het land achterblijven of worden verzameld en tot balen worden geperst.
Gerstestro kan onder andere worden gebruikt als strooisel voor dieren. Daarmee levert een gerstperceel dus niet alleen graankorrels op.
Wat gebeurt er met gerst na de oogst?
Na de oogst worden de gerstkorrels afgevoerd voor opslag of verdere verwerking. Daarbij is het belangrijk dat het graan voldoende droog en schoon is. Een te hoog vochtgehalte vergroot tijdens de opslag het risico op kwaliteitsverlies.
Wat daarna met de gerst gebeurt, hangt sterk af van het doel waarvoor het gewas is geteeld. Gerst kan onder andere worden gebruikt als veevoer en als grondstof voor mout. Gemoute gerst speelt vervolgens een belangrijke rol bij het brouwen van bier.
Meer toepassingen vind je in ons artikel over waar gerst voor wordt gebruikt.
Gerst voor bier oogsten
Niet iedere partij gerst is automatisch geschikt als brouwgerst. Voor gerst die uiteindelijk wordt gebruikt voor de productie van mout gelden specifieke kwaliteitseisen.
De kwaliteit van de korrels is daarom belangrijk. Onder andere het ras, de groeiomstandigheden, het oogstmoment en de manier waarop het graan na de oogst wordt behandeld, kunnen invloed hebben op de uiteindelijke kwaliteit.
Na de oogst gaat geschikte brouwgerst niet rechtstreeks het bier in. De korrels worden eerst gemout. Tijdens dat proces laat men de gerst gecontroleerd kiemen en wordt het proces vervolgens weer gestopt door de korrels te drogen.
Wat gebeurt er als gerst te laat wordt geoogst?
Het ideale oogstmoment is een afweging tussen voldoende afgerijpte korrels en geschikte weersomstandigheden. Te vroeg oogsten betekent meestal dat het graan nog relatief vochtig is.
Maar ook lang wachten is niet altijd gunstig. Een rijp gewas dat langere tijd wordt blootgesteld aan regen en wind kan aan kwaliteit verliezen. Daarom proberen akkerbouwers een geschikt droog moment te benutten zodra het gewas voldoende rijp is.
Het weer kan tijdens de graanoogst dus een belangrijke rol spelen.
Kan je gerst met de hand oogsten?
Op kleine schaal kan dat. De aren kunnen worden afgeknipt of de halmen kunnen worden afgesneden zodra de gerst voldoende is afgerijpt. Daarna moeten de korrels nog uit de aren worden gehaald en van kaf en ander plantenmateriaal worden gescheiden.
Voor een klein stukje gerst in een tuin is dat goed mogelijk. Op landbouwschaal zou dit echter enorm arbeidsintensief zijn. Daarom wordt voor de commerciële teelt een maaidorser gebruikt.
Van zaaien tot oogsten
De gerstoogst is het eindpunt van een teelt die maanden eerder begint. Wintergerst wordt in het najaar gezaaid en meestal als eerste geoogst, terwijl zomergerst in het voorjaar wordt gezaaid en later in de zomer volgt.
Zodra de planten zijn afgerijpt en de korrels voldoende droog zijn, kan de maaidorser het graan van het land halen. Daarna begint de volgende fase: opslag en verwerking tot bijvoorbeeld veevoer of mout.
Wil je het hele proces bekijken? Lees dan ook hoe gerst wordt verbouwd, van de omstandigheden op het land tot de ontwikkeling van het gewas.